صراحت و صداقت در زندگی

صراحت و صداقت در زندگی

اگر بر زندگی خانوادگی صراحت و صداقت حاکم باشد، و زن و مرد بدون پرده پوشی مشکلات را با یکدیگر در میان بگذارند و رفتار ابهام آمیز نداشته باشند، به راحتی می توانند با هم گفتگو کنند و کنار بیایند و مسائلشان را حل کنند.

جایگاه و اهمیت صراحت و صداقت در زندگی

روشنی و آشکاری (صراحت)1 و راستگویی و راست زبانی (صداقت)2 که از کمالات والای انسانی است، رکنی اساسی در زندگی و مایه برکت و بالندگی است. در سایه حرکت کردن و در تاریکی رفتار نمودن و مبهم زیستن، و نیز زبان به ناراستی گشودن و فریبکاری نمودن، پایه های اعتماد در خانواده را فرو می ریزد و امنیت لازم برای زندگی را می زداید و جایی برای همدلی و همراهی باقی نمی گذارد؛ و چنین زندگی و روابطی عین تباهی و شومی است، چنانکه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرموده است:
«بدان که راستی مبارک است، و دروغ شوم است.»3
 

زندگی در پرتو صراحت و صداقت

آرامش بخش، قابل اعتماد، با امنیت، استوار، با کرامت، کم تنش، و رو به کمال است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در تعبیری لطیف فرموده است:
«زیبایی [باطنی] به گفتار درست با حق است، و کمال، به نیک کرداری با صدق است»4
 
اگر بر زندگی خانوادگی صراحت و صداقت حاکم باشد، و زن و مرد بدون پرده پوشی مشکلات را با یکدیگر در میان بگذارند و رفتار ابهام آمیز نداشته باشند، به راحتی می توانند با هم گفتگو کنند و کنار بیایند و مسائلشان را حل کنند؛ و اگر زن و مرد بنای زندگی را بر راست زبانی بگذارند، به خوبی می توانند به یکدیگر تکیه کنند و امنیت زا باشند و زندگی مشترک را پیش ببرند؛ و این بهترین زمینه برای سلامت این جهانی و سعادت آن جهانی است، که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرموده است:
«بر شما باد به راستی، که آن دری از درهای بهشت است. و بپرهیزید از دروغ، که آن از درهای آتش است.»5
 
بهشت خانواده با عدم صراحت و بی صداقتی به شدت آسیب می بیند و همه رفتارها و مناسبات تحت الشعاع آن قرار می گیرد. زندگی سالم نمی تواند پذیرای عدم صراحت و بی صداقتی باشد، و لازم است زن و مرد نسبت به یکدیگر از رفتار دو پهلو و مشکوک، پنهانکاری و سرپوش گذاری، فریبکاری و نیرنگ ورزی، دروغگویی و ناراستی با تمام وجود بپرهیزند، و بدانند که با این ویژگی ها و چنین رفتارهایی نمی توانند در قلب یکدیگر نفوذ کنند و دوستی را بارور کنند و فضایی امن و آرامش بخش برای هم تدارک نمایند. بنابراین باید ساحت خانواده را از این امور پاک نگاه داشت و راه چنین مسائلی را بر خود و فرزندان هموار نساخت.
 
راستگویی نزد پیامبر (صلی الله علیه و آله) چنان جایگاه و اهمیتی داشته است که وی آن را ملاکی اساسی در زندگی معرفی کرده و فرموده است:
«به زیادی نماز و روزه و حج و احسان و ورد و ذکر شبانه مردم منگرید، بلکه به راستگویی و امانتداری آنان توجه کنید.»6
 
نماز و روزه و عبادت، اگر روح داشته باشد، خودش را در راستگویی و امانتداری نشان می دهد، وگرنه صورتی بدون روح و ظاهری بی باطن است.
 
راستگویی و امانتداری دو ملاک اساسی در زندگی است که ریشه آنها مشترک است، زیرا راستگویی جز امانت در سخن نیست، و امانتداری همان راستی در عمل است.7
 
در زندگی خانوادگی راستگویی و امانتداری زن و مرد شاخصی اساسی در سلامت روابط و پاسداشت حقوق یکدیگر است؛ و با آسیب دادن این شاخص همه چیز آسیب می بیند.
 
سلامت و ارجمندی خانواده تابع راستی و درستی، و سقوط و خواری آن معلول ناراستی و فریبکاری است. زن و مرد در زندگی مشترک، نزدیک ترین کسان به هم و بهترین معاشران برای یکدیگرند، و لازم است با راستگویی و امانتداری کامل تعامل نمایند، که این، حق زندگی مشترک آنان است. در رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام) آمده است:
«و اما حق معاشر و ندیم و شریک تو این است که او را نفریبی، و با وی دغلی در کار کا نیاری، و به او دروغ نگویی، و غافلش نسازی، و نیرنگش نزنی، و چون دشمنی که ملاحظه طرف خود را نمی کند به کارشکنی او نپردازی، و اگر به تو اطمینان کرد تا آنجا که توانی برایش بکوشی و بدانی که مغبون کردن کسی که به تو اعتماد کرده کی مانند ربا خوردن است.8»9


زشتی و نکوهیدگی دروغ و خیانت در مدرسه نبوی

در مدرسه نبوی هیچ چیز به زشتی دروغ نیست و هیچ چیز چون آن تباه کننده نیست. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرموده است:
«از دروغ بپرهیزید، زیرا دروغ توأم با انحراف از حق و پرده دری است، و هر دو در آتشند.»10

ایمان آورندگان به پیامبر (صلی الله علیه و آله) بیش از هرچیز دروغ را زشت می شمارند و از آن دوری می نمایند. خداوند فرموده است:
«تنها کسانی دروغ پردازی می کنند که به آیات خدا ایمان ندارند و آنان خود والات دروغگویانند.»11
 
قرآن کریم دروغگویان را در سر حد کافران و منکران آیات الهی قرار داده و آن را چنین زشت معرفی نموده است؛ و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) ایمان و دروغ را با هم قابل جمع ندانسته و فرموده است:
«مؤمن به هر خصلتی خوی گیرد، ولی هرگز به دروغ و خیانت خوی نکند.»12
 
مؤمن گرفتار هر کاستی و گناهی ممکن است بشود، ولی جان خود را به دروغ نمی آید. از صفوان بن سُلَیم نقل شده است که از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) سؤال شد: آیا مؤمن، ترسو می شود؟ فرمود: آری. عرض شد: آیا مؤمن بخیل می شود؟ فرمود: آری. عرض شد: آیا مؤمن دروغگو می شود؟ فرمود: نه.13
 
پاسداشت امانت و پرهیز از خیانت در مدرسه نبوی چنان است که در بدترین شرایط نیز مجوزی برای خیانت ورزی وجود ندارد، چنان که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرموده است:
«به کسی که به تو خیانت کرده است خیانت مکن که تو هم چون او خواهی بود.»14
 
خیانت ورزی چنان زشت و نکوهیده است که در بیان امیرمؤمنان علی (علیه السلام) آمده است:
«زشت ترین اخلاق خیانت ورزی است.»15
 
پی‌نوشت‌ها:
١. المفردات، ص ۲۷۹.
۲. همان، ص ۲۷۷.
3. تحف العقول، ص ۱۱؛ بحار الانوار، ج ۷۷، ص ۶۷.
4. الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۵۶۱؛ کنز العمال، ج ۳، ص ۳۴۴..
5. تاریخ بغداد، ج ۱۱، ص ۸۲؛ الجامع الصغیر، ج ۲، ص ۱۷۰؛ کنز العمال، ج ۳، ص ۳۴۶.
6. امالى الصدوق، ص ۲۴۹؛ عیون اخبار الرضا، ج ۱، ص ۵۶؛ الاختصاص، ص ۲۲۹.
7. تفسیر نمونه، ج ۱۱، ص ۴۱۲.
8. رهاورد خرد، ص ۲۷۲.
9.  تحف العقول، ص ۱۹۲؛ بحار الانوار، ج ۲۳، ص ۱۸؛ مستدرک الوسایل، ج ۱۱، ص ۱۶۴.
10. مسند الحمیدی، ج ۱، ص ۶؛ مسند ابن الجعد، ص ۲۵۶ .
11. قرآن، نحل / ۱۰۵.
12. تحف العقول، ص ۳۸؛ بحار الانوار، ج ۷۷، ص ۱۵۸.
13. مکارم الاخلاق لابن أبی الدنیا، ص ۵۴: التمهید، ج ۱۶، ص ۲۵۳؛ الترغیب والترهیب، ج ۳، ص ۵۹۵؛ الدر المنثور، ج ۳، ص ۲۹۱. و به نقل از حضرت رضا (علیه السلام): المحاسن، ج ۱، ص ۱۱۸؛ وسایل الشیعه، ج ۸، ص ۵۷۳؛ بحار الانوار، ج ۷۲، ص ۲۶۲؛ جامع أحادیث الشیعه، ج ۱۳، ص ۵۶۵.
14. بحار الانوار، ج ۷۴، ص ۱۰۴، ج ۱۰۳، ص ۱۷۵؛ مستدرک الوسایل، ج ۹، ص ۱۰۶.
15. شرح غررالحکم، ج ۲، ص ۳۸۱؛ عیون الحکم و المواعظ، ص ۱۱۸.

منبع: درسنامه اخلاق خانوادگی، مصطفی دلشاد تهرانی، انتشارات دریا، چاپ اول، 1388، صص 95-91.

نظرات بینندگان
تعداد نظرات: 0
نظر شما

از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

captcha
نحوه تهیه قیروطی زهراوی
فشار خون گرم مزاجان
تدابیر فشار خون در سرد مزاجان
تدابیر کم خونی
تدابیر یبوست

دعوت به همکاری

اندیشکده سبک زندگی صدای حکیم جهت تکمیل کادر آموزشی خود دعوت به همکاری مینماید.

مشاهده فرم فراخوان